Namık Kemal'in Gelibolu'da yazmaya başladığı Vatan yahut Silistre, kısa zamanda Türk edebiyatının en önemli tiyatro yapıtlarından biri hâline gelmiştir. Vatan ve hürriyet şairi olarak nam salan Namık Kemal'in bu oyunu, sahnelenen ilk yerli tiyatro olma özelliği de taşımaktadır.

Dört perdeden oluşan oyunun konusu, Kırım Savaşı'na gönüllü olarak katılan İslam Bey'in başından geçen olaylardır. Vatanı savunmak uğruna canını feda etmekten çekinmeyen İslam Bey, arkasında çok sevdiği Zekiye'yi bırakır. Ancak Zekiye'nin aşkı o kadar büyüktür ki kılık değiştirerek İslam Bey'in peşinden gider ve böylece olaylar çok farklı bir noktaya evrilir.

Gerek ilk sahnelendiği dönem gerekse günümüzde hâlâ ilgi çekiciliğini koruyan Vatan yahut Silistre, vatani hisleri uyandırması bakımından da eşsiz bir eserdir.

Ben anamın karnından vatana geldiğim vakit açtım; vatan, karnımı doyurdu! Çıplaktım, vatan sayesinde giyindim. Vatanımın nimeti kemiklerimde duruyor. Vücudum vatanın toprağından, nefesim vatanın havasından... Vatanımın uğrunda ölmeyeceksem, ya ben niçin doğdum?