Sosyalizm bir ahlâk çağrısı mıydı, yoksa tarihsel bir zorunluluk mu?

Bir ideal olarak mı doğdu, yoksa maddi koşulların kaçınılmaz sonucu olarak mı ortaya çıktı?

Hayalî Sosyalizm ve İlmî Sosyalizm, Friedrich Engels'in bu sorulara verdiği en berrak ve en sarsıcı cevaplardan biridir. Engels, sosyalizmin kökenini iyi niyetli tasarılar, ütopyacı düşler ya da soyut adalet fikirlerinde değil; üretim biçimlerinin gelişiminde, sınıf ilişkilerinde ve tarihsel zorunlulukta arar. Saint-Simon, Fourier ve Owen gibi hayalî sosyalistlerin katkılarını teslim ederken, onların sınırlarını da açıkça ortaya koyar; sosyalizmi bir temenniler bütünü olmaktan çıkararak bilimsel bir zemine oturtur.

Bu eser, diyalektik yöntem ve tarihsel materyalizm ışığında, sosyalizmin nasıl bir hayal olmaktan çıkıp ilmî bir teoriye dönüştüğünü adım adım izler. Sermaye birikiminin işleyişi, üretimdeki anarşi, krizler ve proletaryanın tarihsel rolü, polemikle değil tarihsel çözümlemeyle ele alınır.

Bugün hâlâ güncelliğini koruyan bu metin, yalnızca sosyalizm tartışmaları için değil; modern toplumun, sınıfların ve devletin nasıl şekillendiğini anlamak isteyen herkes için temel bir başvuru kaynağıdır.